Илк бор Озарбайжон, Туркманистон ва Ўзбекистон ўртасида, Каспий денгизи орқали eTIR операциялари амалга оширилди. Ушбу янги юк ташувлари муҳим аҳамиятга эга бўлган “Ўрта йўлак” бўйлаб транзит жараёнида юқорироқ самарадорлик, тезлик ва хавфсизликни таъминлайди.
Озарбайжон ва Туркманистон ўртасида Каспий денгизи орқали тўлиқ рақамли TIR операцияларининг йўлга қўйилиши ҳамда кейинчалик Ўзбекистонга транзит амалга оширилиши туфайли Хитой ва Йевропа ўртасидаги “Ўрта йўлак”даги асосий тўсиқлардан бири бартараф этилади.
Шарққа йўналган ҳолда, Озарбайжондан телевизион ва мусиқа ускуналари ортилган синов юки кема орқали Каспий денгизини кесиб ўтиб, Туркманбоши порти орқали Туркманистонга етиб келди; сўнгра у мамлакат ҳудуди бўйлаб транзит тарзида олиб ўтилиб, Фарап чегара пункти орқали Ўзбекистонга кирди.
Йўналиш узунлиги 1200 километрдан ошди. Ушбу юк ташиш жараёни Жанубий Кавказ ва Марказий Осиёни боғловчи халқаро мултимодал транспорт йўлаги бўйлаб eTIR тизимининг амалий қўлланилишини намойиш этди. Шунингдек, бу Озарбайжон, Туркманистон ва Ўзбекистон каби уч мамлакатни ягона тартиб-қоида доирасида боғлаган илк eTIR юк ташуви бўлди.
Шу билан бирга, пахта, шарбатлар, сув ва қандолат маҳсулотлари ортилган тўртта юк Туркманистондан ғарбга йўл олди; улар Туркманбоши портида экспорт божхона расмийлаштирувидан муваффақиятли ўтди ва сўнгра паром орқали Каспий денгизини кесиб ўтиб, Боку (Озарбайжон)даги Aлат портига етиб борди.
Озарбайжон, Туркманистон ва Ўзбекистон божхона идоралари БМТнинг Европа иқтисодий комиссияси (UNECE), IRU ҳамда IRUга аъзо ташкилотлар — ABADA, THADA ва AIRCUZ билан ҳамкорликда eTIR рақамли ечимига асосланган янги хизматларни синовдан ўтказиш ва ишга тушириш устида яқиндан ишладилар.
Операциялар миллий eTIR иловаси ёрдамида амалга оширилди; ушбу илова божхона идораларига eTIR тартиб-таомилларини тез ва самарали жорий этиш имконини бериб, мамлакатларга тизимни ўзларининг миллий божхона ахборот тизимлари билан босқичма-босқич интеграция қилиш баробарида ундан манфаат кўриш имкониятини тақдим этади.
Каспий денгизи бўйлаб eTIR операцияларининг кенгайтирилиши халқаро транзит тартиб-қоидаларини рақамлаштириш йўлидаги яна бир муҳим қадам бўлиб, божхона расмийлаштирувини янада самарали ва хавфсиз амалга оширишга ҳамда Евросиёнинг асосий транспорт йўлакларидан бири бўйлаб транспорт алоқаларини мустаҳкамлашга хизмат қилади.
